Versterken kansrijke landbouw

1. Kringlooplandbouw en gebiedsaanpak: de zeven vormen van kringlooplandbouw zijn opgenomen in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Zo is kringlooplandbouw een vast onderdeel geworden van de aanpak voor het landelijk gebied. Met de sectoren melkveehouderij en akkerbouw is gewerkt aan een beloningsregeling voor duurzame prestaties.  
In verschillende glastuinbouwgebieden is gewerkt aan verduurzaming. Het gebiedsakkoord voor Dijk en Waard (Alton) is vernieuwd, met extra aandacht voor energie. Voor Het Grootslag is samen met partners in 2025 een overeenkomst voorbereid die begin 2026 wordt ondertekend. In De Kwakel en Kudelstaart en Prima4a (een gebied rond de A4 in Rijsenhout, gemeente Haarlemmermeer) zijn energiecoöperaties opgericht. Deze hebben subsidie aangevraagd voor een warmtenet.   
Samen met vier gemeenten in Noord-Holland Noord deed de povincie onderzoek naar de agrarische economie. Dit onderzoek wordt gebruikt voor het opstellen van toekomstplannen en de provinciale omgevingsvisie. Ook vond onderzoek plaats naar bodem, nutriënten en circulaire landbouw. Dit vormt de basis voor nieuw beleid en voor de kwartiermaker mest.   
2. Innovatie en koplopers: in 2025 ging het Landbouwportaal officieel van start. Hierin werken meerdere partijen samen om boeren te ondersteunen bij verduurzaming.   
Het Fieldlab Groene Hart is in 2025 geopend voor aanvragen. Boeren konden subsidie aanvragen voor bewezen technieken die de uitstoot verlagen. Er zijn dertien aanvragen ingediend, waarbij vaak meerdere technieken tegelijk zijn aangevraagd, zoals mestrobots, emissiearme vloeren en mestvergisters.   
3. Verbinding stad en platteland: het jaarlijkse streekdiner is georganiseerd om de verbinding tussen stad en platteland te versterken. Statenleden en (jonge) agrariërs gingen met elkaar in gesprek over de kansen en opgaven in het landelijk gebied.    
4. Subsidies en gebiedsontwikkeling: via het ‘Nationaal Strategisch Plan 2023–2027’ kregen ruim tweehonderd boeren subsidie voor investeringen in verduurzaming. Ook zijn subsidies verleend voor het maken van gebiedsplannen.   
LEADER-subsidies leverden een bijdrage aan projecten voor plattelandsontwikkeling, zoals dorpshuizen, een jongerencentrum op Texel en een voedselbos. Daarnaast zijn subsidies verstrekt voor landschapselementen en landbouwinnovaties.  
In 2025 zijn meerdere regelingen opnieuw opengesteld. Ook is een nieuwe regeling voorbereid voor samenwerking in gebiedsontwikkeling die in 2026 opengaat.    
5. Visserij: Den Oever en IJmuiden maken Noord-Holland tot de belangrijkste visserijprovincie. In 2025 ging de uitvoering van start van het Visserij Ontwikkelplan. Samen met het Rijk en gemeenten is geïnvesteerd in het Bluefood Centrum Wieringen. Ook is gewerkt aan de ontwikkeling van viskweek op Texel.    
6. Bollenteelt: voor de verduurzaming van de bollenteelt ging een meerjarig programma van start in Fieldlab Bol. In 2025 is gewerkt aan de voorbereiding van een regionale aanpak, met als doel om deze in 2026 te starten. Ook is praktijkonderzoek naar bodemverbetering met compost voorbereid. Hiervoor zijn geen rijksmiddelen beschikbaar gekomen.    
7. Stikstof en perspectief voor boeren: in juli 2025 is een gezamenlijke overeenkomst ondertekend  om uiterlijk in 2025 een generieke stikstofreductie van 30 procent te realiseren. 
Daarnaast werkt de provincie aan een samenhangende aanpak om de stikstofuitstoot te verlagen en natuur te herstellen. Zo wordt toegewerkt naar het opnieuw mogelijk maken van vergunningverlening. Deze aanpak rust op drie pijlers:  

• geborgde generieke emissiereductie, 
• geborgde gebiedsspecifieke maatregelen, 
• geborgd natuurherstel.  

Met deze aanpak werkt de provincie aan juridisch houdbare oplossingen die natuur en landbouw beter in balans brengen en ruimte bieden voor maatschappelijke en economische ontwikkelingen.  
In de Pilot PAS-melders Texel is vooruitgang geboekt. Bedrijfsgegevens zijn gecontroleerd en er zijn gesprekken gevoerd met boeren. Ook actualiseerde de provincie Natura 2000-gegevens en voerde een ecologische beoordeling. Hiermee is een belangrijke basis gelegd voor het legaliseren van PAS-melders. Na uitspraken van de Raad van State over extern salderen (een mitigerende maatregel) geldt dat uitgifte van stikstofruimte uit provinciale stikstofbanken alleen mogelijk is als vooraf is onderbouwd dat voldoende maatregelen worden getroffen voor Natura 2000 ‑ gebieden. Binnen de provinciale aanpak stikstofreductie en natuurherstel wordt gewerkt aan deze onderbouwing.

1. Kringlooplandbouw en internationale samenwerking: de zeven sporen van kringlooplandbouw (hightech gesloten systemen, hightech open systemen, extensivering, biologische landbouw, natuurbeheer en natuurontwikkeling, ​ multifunctionele landbouw ​  en stoppen) zijn ondergebracht in het Programma Landelijk Gebied. De provincie nam deel aan landelijke en internationale overleggen over doelsturing, kringlooplandbouw en de landbouwsector. Ook waren er Noord-Hollandse delegaties aanwezig bij onder andere Biofach en de Grüne Woche . Daarnaast is het bod voor het ERIAFF -congres 2026 binnengehaald. Dit congres vindt plaats in de regio Amsterdam en is van belang voor uitwisseling omtrent innovatie op het vlak van agroproductie op Europees niveau. Ook wordt hiermee innovatie van agroproductie in Noord-Holland op de kaart gezet. 
Samen met de sector en terreinbeherende organisaties is een bezoek gebracht aan het Fieldlab zoetwateropslag in de akkerbouw. Ook heeft de provincie deelgenomen aan een hackathon met vier gemeenten in de Kop van Noord-Holland. Daar is zoetwateropslag benoemd als een belangrijk spoor voor verdere uitwerking richting zelfvoorzienendheid.   
2. Innovatie, samenwerking en ondernemerschap:  
2.1 Landbouwportaal: in december 2025 is voor de verbreding van het Landbouwportaal een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV), LTO Noord, Koninklijke Algemene Vereniging voor Bloembollencultuur (KAVB), BoerenNatuur en de agrarische collectieven. De samenwerking loopt tot en met 31 december 2033.  
Het doel is om het gezamenlijke bewustzijn over water, bodem en klimaat te vergroten en bij te dragen aan:  

• verbetering van water en bodemkwaliteit,  
• het tegengaan van verdroging, verzilting en wateroverlast,  
• aanpassing aan klimaatverandering en het verminderen van emissies,  
• het versterken van de weerbaarheid en vitaliteit van gewassen.   

2.2 Fieldlab Groene Hart: de voorbereiding van het Fieldlab Groene Hart is uitgevoerd, samen met de Stichting Fieldlab en de provincies Utrecht en Zuid-Holland. Afstemming over governance en maatregelen heeft geleid tot de start van de eerste maatregelen aan het einde van de zomer. Daarnaast neemt de provincie deel aan het landelijke regieorgaan om innovatie voor emissiereductie in de veehouderij te versnellen.  
2.3 Economisch perspectief en voedselketen: samen met sectoren, bedrijfsleven en onderwijs werkte de provincie aan projectaanvragen binnen de Regio Deal Noord-Holland Noord. In de eerste tranche zijn al projecten goedgekeurd, onder andere op het gebied van waterstof, eiwittransitie (Foodnext), agrotoerisme (Agriport A7), Blue Food Wieringen en Ondernemend Bio.    
Binnen het netwerk Voedsel Verbindt wordt gewerkt aan een sterk regionaal voedselsysteem. Samen met de MRA is een verkenning gestart naar regionale foodhubs en korteketenlogistiek. In 2025 ging ook een nieuwe cateraar van start in de provinciehuizen aan de Dreef en het Houtplein. Het aanbod bestaat vooral uit Noord-Hollandse producten, met aandacht voor eten volgens het seizoen, de eiwittransitie (Nederland kent de ambitie om verhoudingsgewijs meer plantaardige eiwitten te consumeren (60 procent) en minder dierlijke (40 procent), biologisch voedsel en ganzenvlees.    
2.4 Greenports en ketensamenwerking: samen met Greenport Noord-Holland Noord, Greenport Aalsmeer, Greenports Nederland en Voedsel Verbindt werkte de provincie aan ketensamenwerking, kennisdeling, datadeling en innovatie. Dit gebeurt via financiële ondersteuning van programmabureaus en uitvoeringsagenda’s en via gezamenlijke lobby richting het Rijk en de Europese Unie.   
Beide regionale Greenports hebben zich in 2025 ingezet voor duurzame gebiedsontwikkeling, innovatie, biodiversiteit en arbeid en onderwijs. Greenport Aalsmeer deed verdiepend onderzoek naar de ruimtelijke opgaven in de regio en kreeg samen met partners de Regio Deal Sierteeltregio toegekend. Greenport Noord-Holland Noord organiseerde de landelijke tuinbouwondernemersprijs en werkte aan thema’s als bodem, zoetwateropslag, groen onderwijs, robotica en kunstmatige intelligentie.   
2.5 Greenchain: de provincie neemt deel aan Greenchain Noord-Holland. Dit netwerk verbindt bestaande en nieuwe initiatieven in de agrifoodsector om innovatie te versnellen en beter aan te sluiten op onderwijs. De focus ligt op digitalisering en duurzame teelt en verwerking.   
3. Verbinding stad en platteland: tijdens de Week van ons Eten in oktober 2025 gingen voedselondernemers en politici met elkaar in gesprek tijdens het Noord-Hollans Streekdiner  in het provinciehuis in Haarlem. De regio’s Haarlem en Haarlemmermeer stonden centraal. Tijdens de bijeenkomst zijn drie Waarde-Ringen uitgereikt. Voor het diner werd gebruikgemaakt van voedingsmiddelen die via korte ketens zijn geproduceerd. Het platform Boer & Business in Balans bood ruimte aan inspirerende initiatieven en droeg bij aan de verbinding tussen stad en platteland.    
4. Subsidies: in 2025 zijn meerdere subsidieregelingen opengesteld, waaronder de productieve investeringsregeling, LEADER, de innovatieregeling, de regeling voor landschapselementen en de regeling voor kennisdeling. Ook vonden er informatiebijeenkomsten plaats over de regelingen binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLBNSP). Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor de regeling ‘Samenwerking integrale gebiedsontwikkeling’.   
5.1 Visserijontwikkelplan: in 2025 bracht het Bestuurlijk Platform Visserij een bezoek aan Brussel om kansen voor een duurzame visserijsector onder de aandacht te brengen, onder andere op het gebied van fondsen en regelgeving. De provincie bracht het ‘Visserijontwikkelplan’ in uitvoering en zorgt voor bestuurlijke afstemming met gemeenten. Projecten zijn verder uitgewerkt en de eerste subsidies zijn verleend met behulp van specifieke uitkeringen (SPUK).    
5.2 IJsselmeervisserij: de regeling voor flankerende maatregelen voor de IJsselmeervisserij is in 2025 afgebouwd.  
6. Bollenteelt: voor de verduurzaming van de bollenteelt loopt een meerjarig programma binnen Fieldlab Bol. Het fieldlab is verbonden met de regioaanpak. In 2025 is overleg gevoerd met Greenport Duin en Bollenstreek en de provincie Zuid-Holland. Statenleden brachten een werkbezoek aan een bedrijf met jonge bollentelers, waar ook zoetwateropslag plaatsvindt.   
7.1 Convenant stikstofreductie: in juli 2025 is een provinciaal convenant stikstofreductie gesloten met LTO Noord, het Hollands Agrarisch Jongeren Kontakt (HAJK) en Biologisch Noord-Holland.   
7.2 Programmatische aanpak stikstof: in 2025 werkte de provincie Noord-Holland aan de opzet en verdere uitwerking van een programmatische aanpak voor stikstof en natuurherstel. Met als doel Natura 2000-gebieden te beschermen en te herstellen en vergunningverlening voor maatschappelijke ontwikkelingen opnieuw mogelijk te maken. Denk aan woningbouw en infrastructuur.  
Er is gekozen voor een integrale aanpak, waarin onderscheid is gemaakt tussen generieke emissiereductie per sector en gebiedsspecifieke emissiereductie rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Parallel hieraan is gewerkt aan een gebiedsgerichte uitwerking van natuurherstel en -beheer, gekoppeld aan instandhoudingsdoelen en monitoring van natuurkwaliteit.   
Een belangrijk onderdeel van de aanpak is de juridische verankering. Daarbij is nadrukkelijk aandacht besteed aan de vereisten uit recente jurisprudentie. Dat betekent dat maatregelen afdwingbaar, controleerbaar en juridisch geborgd moeten zijn in besluiten, regels of vergunningvoorschriften. 
Tot slot is ingezet op het opzetten van een monitorings- en bijsturingssystematiek, zodat de provincie periodiek kan vaststellen of maatregelen effect hebben en tijdig kan bijgesturen. Met deze programmatische aanpak legt de provincie een samenhangende en juridisch houdbare basis voor natuurherstel en toekomstbestendige vergunningverlening.    
7.3 Onderzoek stikstofreductie: de provincie deed onderzoek naar de stoffenbalans als mogelijk instrument voor doelsturing. Ook is gekeken naar de rol van mestvergisters bij het terugwinnen en hergebruiken van stikstof.  
7.4 Pilot PAS-melders Texel: voor de Pilot PAS-melders Texel is een gebiedsgerichte aanpak ingericht, samen met het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), de Omgevingsdienst Noord Holland Noord (OD NHN), de gemeente Texel en LTO Noord.  
De feitenbasis is op orde gebracht door verificatie van PAS-meldingen door de OD NHN en door erfgesprekken met ondernemers via zaakbegeleiders van LVVN. Ook zijn Natura 2000-gegevens geactualiseerd, waaronder stikstofdepositiedata en natuurherstelbeleid. Op basis hiervan is in opdracht van LVVN een ecologische beoordeling opgesteld.

*een positief verschil ten opzichte van de actuele begroting is voordelig