Beschermen tegen overstromingen en bijdragen aan klimaatadaptie

De provincie Noord-Holland begon in 2025 met het herzien van het uitvoeringsbesluit regionale keringen uit 2014. Dit behelst afspraken met waterschappen over toetsing en verbetering van hun regionale keringen. Dit leidt in 2026 tot afspraken tussen de samenwerkende provincies in West-Nederland (Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht) en daarna tot verwerking daarvan in de drie provinciale omgevingsverordeningen. 

De nieuwe omgevingsvisie, opgesteld in 2025, besteedt veel aandacht aan water en bodem. Weerbaar zijn tegen klimaatverandering en zorgvuldig omgaan met grond- en zoetwater zijn daarbij hoofdthema's. Het water- en bodemsysteem staat centraal bij ruimtelijke keuzes. Daarnaast zijn ook de waterpartners betrokken in het proces van de omgevingsvisie. In verschillende bijeenkomsten en werksessies is voor de waterthema's, zoals waterveiligheid en klimaatadaptatie, onderzocht wat de ruimtelijk consequenties kunnen zijn van water en bodem als ordenend principe. 

1. In 2025 stelde de provincie, overeenkomstig de verplichting van de Europese Richtlijn Overstromingsrisico’, de provinciale overstromingsrisicokaarten en overstromingsgevaarkaarten vast en gaf deze aan Europa. Voor diverse dijkversterkingen zijn ruimtelijke inpassing en landschappelijke kwaliteiten toegevoegd aan de versterkingsopgave. Zo is de dijkversterking Havendijk Den Helder gecombineerd met een verbreding van het kadeterrein. Ook wordt voorgesorteerd op een verdieping van de vaargeul ter plaatse om activiteiten van de Koninklijke Marine en het bedrijfsleven mogelijk te maken. Voor de dijkversterking tussen Den Oever–Den Helder zijn in 2025 in de planvorming diverse uitkijkpunten en natuurontwikkelingsprojecten meegenomen. 
1.2 In 2025 nam de provincie maatregelen op de deelprogramma's overstromingsrisico's, oppervlaktewater en grondwater. Zo werden er herstelprojecten in natuurgebieden uitgevoerd. In grondwaterprojecten zijn verontreinigingen gesaneerd en is de monitoring vernieuwd. Daarnaast zijn klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals de uitvoering van zogenaamde stresstesten.   
1.3 In juli 2025 stelden Gedeputeerde Staten de ‘Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2025–2027 ’ vast. Het doel ervan is drieledig:  
1) Overzicht bieden: hoe staat het met het klimaatbestendig maken van de provincie Noord-Holland? Wat is tot nu toe gedaan, waar werkt de provincie op dit moment aan en wat gaat de provincie aanvullend doen gedurende deze collegeperiode (2025–2027)? 
2) Focus bepalen: waar zet provincie Noord-Holland op in? Klimaatadaptatie is een groot thema dat doorwerkt in bijna alles wat de provincie doet. Tegelijkertijd zijn de beschikbare mensen en middelen beperkt bij de provincie. Dat vraagt om keuzes op de korte termijn.  
3) Communiceren: waar kan de provincie Noord-Holland op aangesproken worden? De provincie deelt deze uitvoeringsagenda met samenwerkende partners, zodat voor hen duidelijk is wat de provincie doet en waarom.  
2.1 De provincie heeft de Signaalkaart Klimaatadaptatie  ontwikkeld om klimaatadaptatie vroegtijdig mee te nemen in ruimtelijke keuzes en gebiedsprocessen. Zo wordt in één oogopslag zichtbaar waar klimaatrisico’s spelen. Denk aan overstromingen, wateroverlast, droogte, bodemdaling en verzilting. De Signaalkaart ondersteunt beleidsmakers, ontwerpers en gebiedspartners bij het kiezen van een locatie voor een beoogde functie en het bepalen van de maatregelen die nodig zijn om die functie klimaatbestendig in te richten. De kaarten zijn informatief en signalerend – geen verboden – en geven richting voor maatregelen op korte én lange termijn.  
2.2 Fase 1 van de bovenregionale stresstest extreme regen voor de regio ARK-NZK is, samen met de provincies Zuid-Holland en Utrecht, uitgevoerd. Deze stresstest brengt in beeld hoe na een bui van 200 mm in 48 uur delen van Noord-Holland overstromen (inunderen) en hoelang dat duurt. Deze kaartbeelden zijn opgenomen in de Landelijke Databank Overstromingsinformatie (LDO) . 
Fase 2, een studie naar de impact op vitale en kwetsbare functies, ging in 2025 van start en wordt in het eerste kwartaal van 2026 afgerond. Daarna volgen de risicodialogen. Deze gaan onder andere over mogelijk te nemen maatregelen, in alle lagen van meerlaagsveiligheid, en over de vraag in hoeverre restrisico's acceptabel zijn. In 2027 tenslotte, wordt gewerkt aan een uitvoeringsagenda.   
3.1. De provincie Noord-Holland heeft de water- en klimaatadaptatiebelangen ingebracht rondom locatiekeuzes (zoals de transformatiestations A9-Zuid en de Kop van Noord-Holland), voor de diverse NOVEX-trajecten en voor de omgevingsvisie.  
4.1. De provincie Noord-Holland participeerde in 2025 actief in de herijking van het Nationale Deltaprogramma. Dit geldt zowel voor de thematische en gebiedsgerichte deltaprogramma’s (Kust, Wadden, IJsselmeergebied, Centraal Holland, Zoetwater, Ruimtelijke Adaptatie) als voor het Kennisprogramma Zeespiegelstijging.    
4.2. De provincie Noord-Holland nam in 2025 de leiding in de herijking van Deltaprogramma Kust naar Deltaprogramma Hollandse Kust. Hierdoor is er voor de lange termijn meer oog voor een toekomstperspectief voor de kust. Hierbij gelden naast waterveiligheid ook zoetwaterbeschikbaarheid, drinkwater en natuur als randvoorwaarden.

*een positief verschil ten opzichte van de actuele begroting is voordelig