Openbaar vervoer waarborgen

In 2025 zijn de volgende resultaten behaald:
A. Een goede inzet van het openbaar vervoer (ov) en zorgvuldig concessiebeheer als onderdeel van de publieke mobiliteit.
B. Vervolgstappen in de aanbesteding van de toekomstbestendige ov ‑ concessie Noordwest ‑ Noord ‑ Holland.
C. Diverse onderzoeken naar maatregelen om het lijnennet de komende jaren stabiel te houden.
D. Optimalisatie van ov ‑ knooppunten en -ketens.
E. Inzet om het openbaar vervoer betaalbaar en toegankelijk te houden.

A1. Het openbaar vervoer is een wettelijke taak van de provincie. Goed ov is een essentieel onderdeel van onze 'Visie Publieke Mobiliteit 2024–2034' . Het zorgt ervoor dat Noord-Holland ook in de komende decennia bereikbaar en leefbaar blijft. De provincie voert samen met de vervoerder, gemeenten en het Rocov (Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) drie concessies uit: Noord-Holland Noord, Haarlem/IJmond en Gooi en Vechtstreek. Voor deze concessies zijn vervoerplannen opgesteld, afgestemd op de vraag van reizigers. In 2025 lag het gebruik van het ov circa 2 procent lager dan in 2024. Dit kwam vooral door omstandigheden in de eerste helft van 2025 (invloed van het weer, werkzaamheden en stakingen), terwijl de waardering voor de diensten hoog bleef met een gemiddelde score van acht in de ov-Klantenbarometer. Deze concessies scoren hiermee bovengemiddeld goed vergeleken met andere regio’s.  
A2. In 2025 is gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma ‘Publieke Mobiliteit’ en met een traject om de provinciale rol bij deelmobiliteit te verduidelijken. Daarnaast zijn verschillende nieuwe initiatieven opgepakt, waaronder: 

• een proef met carsharing (Nabogo) in de Kop van Noord-Holland, 
• de aanbesteding van een deelfietssysteem in Gooi en Vechtstreek en regio Amersfoort, 
• de inventarisatie van integratie van vraaggestuurd openbaar vervoer en doelgroepenvervoer, 
• de start van nieuwe vraaggestuurde lijnen in Gooi en Vechtstreek.  

Ook werkte de provincie aan de uitrol van de Hubstrategie, door gemeenten te ondersteunen met kennis en financiering bij de ontwikkeling van mobiliteitshubs in bijvoorbeeld Haarlem (Spaarnepoort), Purmerend (Waterlandkwartier) en de Kop van Noord-Holland (Mobipunten).  
B1. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de aanbesteding van de nieuwe ov-concessie NoordWest Noord-Holland (NWNH): 

• De resultaten van een behoeftenonderzoek onder reizigers is opgeleverd en een participatietraject is doorlopen, inclusief een serious game met de Staten.  
• De Nota van Uitgangspunten is vastgesteld. 
• Het Programma van Eisen (PvE) is in concept opgesteld, en de inspraakronde over dit conceptstuk is – in de vorm van zienswijzen – afgerond.  

De verwachting is dat het Programma van Eisen begin 2026 wordt vastgesteld.  
B2. In de huidige concessies Noord-Holland Noord en Haarlem-IJmond werkte de provincie in 2025 aan het vastleggen van strategische activa en stroomaansluitingen. Er vonden interne gesprekken plaats met Grondzaken en gesprekken met externe partijen. Verdere afspraken zijn gemaakt over strategische activa, zoals stallingen en laadpunten. Het doel is om vervoerders duidelijkheid te geven, zodat bij de start van de concessie in juli 2028 zoveel mogelijk busvervoer op basis van zero-emissie mogelijk is. De schaarste op de energiemarkt blijft daarbij een risico. 
C1. Na de coronacrisis is het reisgedrag veranderd. Bijvoorbeeld door thuiswerken en college volgen op afstand. In combinatie met personeelsschaarste en hoge energiekosten stijgen de kosten. Dit zet het openbaar vervoer financieel onder druk, vooral in Noord-Holland Noord en de Gooi en Vechtstreek. In 2025 zijn daarom nieuwe financiële afspraken met de vervoerder gemaakt om de ov-concessies financieel gezond te houden. Deze afspraken zijn verwerkt in de vervoerplannen. Tenslotte is de proef met nachtbus N50 tussen Alkmaar en Den Oever eind 2025 verlengd. 
C2. In 2025 is het 'Ontwikkelperspectief OV Zuid-Kennemerland IJmond' opgesteld. Dit document beschrijft de mogelijkheden voor de ontwikkeling van het ov in de regio. Inmiddels is lijn 244 (Beverwijk–Amsterdam Zuid) weer gaan rijden. Het ontwikkelperspectief is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de betrokken gemeenten en het Rocov (Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) en dient als vervoerkundige input voor de aanbesteding van de concessie NWNH (zie B1).  
C3. In 2025 is gewerkt aan een herijking van het Landelijke en Regionale ov-toekomstbeeld. Verdere uitwerking van projecten heeft plaatsgevonden, waaronder: 

• de ontwikkeling van de Metrobus (BRT) Haarlem–Schiphol/Amsterdam, 
• een onderzoek naar de HOV-verbinding Almere–Gooi–Utrecht, 
• een vervolgstudie naar het doortrekken van de Noord/Zuidlijn richting Haarlemmermeer (onderzoek OV Verbinding Amsterdam Hoofddorp).  

C4. Eind 2025 is fase 4 van de R-Net Metrobus (BRT) corridor Haarlem-Schiphol/Amsterdam opgeleverd. Voor de korte en middellange termijn zijn quick wins in kaart gebracht. Daarnaast is het eindbeeld 2040 voor deze BRT-corridor vastgesteld. Het Rijk heeft tegelijkertijd middelen vrijgemaakt voor pilots. De voorstellen hiervoor zijn uitgewerkt en met de voorbereiding hiervan is in 2025 een start gemaakt. 
C5. De verkenning naar innovaties vanuit smart mobility loopt. In 2025 is hiervoor het volgende gedaan: 

• Er is een onderzoek gestart naar de haalbaarheid van zelfrijdende busjes tussen Hoofddorp en Schiphol Tradepark. 
• Er is onderzoek gedaan naar het in- en uitchecksysteem ‘be-in be-out’.  
• Het I’nnovatieprogramma Verkeer en Vervoer’ is opgesteld. Hierin onderzoekt en test de provincie de komende jaren slimme toepassingen, technologieën en data, ook binnen publieke mobiliteit, om het reizen aantrekkelijker te maken en de bereikbaarheid te vergroten.  

D1. In 2025 zijn diverse projecten uit het programma ‘OV knooppunten en Ketenaanpak’ (onderdeel van de Regionale Ontwikkelagenda Noord-Holland) verder uitgewerkt met maatregelen:  

• Er kwamen betere fietsenstallingen en fietsroutes van en naar knooppunten.  
• Voor het ov-knooppunt Spaarnepoort (Haarlem) is het definitief ontwerp vastgesteld en zijn de voorbereidende werkzaamheden voor de uitvoering gestart.  
• Voor de Poort van Hoorn is een extra rijksbijdrage toegekend, waardoor de werkzaamheden ook daar kunnen beginnen. 
• De eerste Buitenpoort is geopend in Bussum Zuid.  
• Er is financieel bijgedragen aan het realiseren van een Buitenpoort in Dijk en Waard (geplande opening in 2026).  
• Op de Zaancorridor ging een onderzoek van start naar functiemenging (creëren van een evenwichtige balans tussen wonen, werken en voorzieningen). 
• Voor de Hoornselijn is eind 2025 begonnen met het opstellen van een ruimtelijke-economische gebiedsstrategie. 

D2. De samenwerking met de Vervoerregio Amsterdam is het afgelopen jaar geïntensiveerd. Ook in 2025 vond er minimaal een keer per kwartaal overleg plaats over de uitvoering van de ov-concessies en nam de gedeputeerde deel aan het portefeuillehoudersoverleg van de Vervoerregio Amsterdam. Daarnaast werkt de provincie samen aan deelonderwerpen die vallen onder inclusiviteit, zoals sociale veiligheid en toegankelijkheid. Ook is er goede afstemming binnen projecten, waaronder R-Net Metrobus (BRT) Haarlem–Schiphol/Amsterdam (zie C4).  
E1. Het ‘Uitvoeringsprogramma Bestuursakkoord Toegankelijkheid OV 2024–2028’ beschrijft welke stappen de provincie zet om het openbaar vervoer toegankelijker te maken. Een belangrijk onderdeel is het verbeteren van bushaltes voor reizigers met een visuele of motorische beperking. In 2025 zijn zestig haltes toegankelijk gemaakt via een subsidieregeling. Samen met Beheer & Uitvoering werkt de provincie aan een programma om in 2026 ook provinciale haltes verder te verbeteren. Daarnaast heeft de provincie in 2025 gewerkt aan betere toegankelijkheid voor mensen met een mentale beperking. Een lespakket Virtual OV is gratis aangeboden door de provincie aan scholen voor voortgezet speciaal onderwijs binnen onze concessiegebieden. Zo kunnen jongeren dankzij virtual reality veilig oefenen met reizen in het ov.  
E2. OV betalen (EMV) met OV-pay loopt vertraging op. Hierdoor is het afschaffen van de landelijke ouderenkorting, zoals genoemd in het tarievenkader, met een jaar uitgesteld. Ook de introductie van een landelijk minimaproduct is helaas niet rondgekomen. Samen met de Vervoerregio Amsterdam wordt in 2026 opnieuw gekeken naar de mogelijkheden van een regionaal minimaproduct. Het gratis kinderkaartje is in 2025 een succes gebleken en blijft dan ook in 2026. 
E3. In 2025 is het landelijke ‘Convenant Circulair Openbaar Vervoer’ ondertekend om samen te werken aan een duurzamere ov-sector en in te spelen op strengere Europese en nationale wetgeving. De provincie Noord-Holland is in 2025 begonnen met het verder aanscherpen van de circulariteitseisen in het nieuwe Programma van Eisen voor de concessie NWNH.

*een positief verschil ten opzichte van de actuele begroting is voordelig