Werken aan gemeenten en sterke regio's

1.1 De provincie heeft zich ingezet om samen met gemeenten de kwaliteit van het openbaar bestuur te versterken. Regionale en gemeentelijke ontwikkelingen zijn tijdens collegebezoeken en ambtsbezoeken van de commissaris van de Koning besproken. Gedeputeerde Staten heeft de ‘Agenda Kwaliteit Openbaar Bestuur’ vastgesteld. Op basis hiervan ondersteunt de provincie gemeenten bij het versterken van de bestuurskracht. Hierdoor zijn gesprekken tussen gemeenten op gang gekomen, zoals in de regio Zaanstreek Waterland en in de regio Alkmaar. De provincie heeft een positieve zienswijze op het herindelingsadvies van de raden van gemeenten Wijdemeren en Hilversum gegeven. Inmiddels ligt het wetsvoorstel voor de samenvoeging van deze twee gemeenten voor bij de Tweede Kamer.
2. De provincie heeft in 2025 verschillende onderzoeken en informatieproducten geleverd. Zo zijn actuele informatie, kennis en data beschikbaar om ons beleid te verantwoorden en tussentijds bij te sturen.

1.1. In Noord-Holland Noord (NHN) is op verschillende wijze versterking van de regionale samenwerking bereikt. Met de zeventien gemeenten en het waterschap werkte de provincie aan het ‘Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord’. De provincie ondersteunt de Regiodeal Noord-Holland Noord, waarin de triple helix-samenwerking vorm krijgt.  
De governance tussen overheden is verstevigd met het inrichten van het regiobureau Krachtig Noord-Holland Noord als netwerkorganisatie met een publieke stuurgroep. Hiermee kwam het Integraal Bestuurlijk afstemmingsoverleg te vervallen. In Zuid-Kennemerland zag in 2025 een nieuwe samenwerkingsagenda tussen de provincie en regio het licht. De lopende agenda in de Gooi en Vechtstreek werd tussentijds geëvalueerd. Er zijn regiobezoeken voor Gedeputeerde Staten georganiseerd (met alle colleges van de gemeenten in de bestuurlijke regio’s en de waterschappen), ambtsbezoeken van de commissaris van de Koning en diverse ambtelijke praktijkbezoeken.  
1.2 De provincie Noord-Holland leverde een actieve bijdrage aan de samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), door zowel ambtelijke als bestuurlijke inzet. Er is gewerkt op basis van de nieuwe MRA-Agenda voor de periode 2025–2028. Deze agenda geeft de koers aan voor de komende vier jaar. De agenda kent een meerjarenuitvoeringsprogramma en -begroting.  
1.3 De agenda Kwaliteit Openbaar Bestuur is vastgesteld. De uitvoering van de agenda loopt door tot het einde van deze collegeperiode. De agenda onderscheidt drie uitvoeringslijnen:  
A Versterken van de bestuurskracht,  
B Actualiseren financieel en interbestuurlijk toezicht, 
C Samenwerken aan gedeelde opgaven.   
Op grond van de eerste twee lijnen voerde de provincie bestuurlijke gesprekken met diverse gemeenten, waarbij oog was voor de regionale context. Via de ‘Uitvoeringsregeling Kwaliteit Openbaar Bestuur’ is financiële ondersteuning verstrekt. De aanvragen waren voor de verkenning naar een samenwerkingspartner, de herijking van een regionale samenwerking en voor bestuurskrachtonderzoeken. In het kader van de bestuurlijke toekomst van de gemeenten Wormerland, Oostzaan en Landsmeer is op aanvraag een verkenner aangesteld. Voor de doorontwikkeling van de regionale raadsledenbijeenkomsten droeg de provincie bij aan de aanstelling van een kwartiermaker. Voor uitvoeringslijn C, Samenwerken aan gedeelde opgaven, is ambtelijk gestart met de voorbereiding van een verkenning.     
1.4 De beleidsnota ‘Interbestuurlijk Toezicht 2025–2029’ is in december 2025 vastgesteld. In de nota staat hoe de provincie de toezichttaken invult. In het beleid is ook het financieel toezicht op de waterschappen opgenomen. Hiermee gaf de provincie invulling aan uitvoeringslijn B ‘actualiseren financieel en interbestuurlijk toezicht’ van de Agenda Kwaliteit Openbaar Bestuur.  
De resultaten van het interbestuurlijk toezicht 2025 staan in het ‘Jaarverslag Interbestuurlijk Toezicht ’. Financieel toezicht betreft het toezicht op de financiën van 44 gemeenten, 39 gemeenschappelijke regelingen en drie waterschappen. Geen enkele gemeente of regeling stond in 2025 onder preventief toezicht op basis van de Gemeentewet. Alleen de gemeente Wijdemeren staat vanaf 11 december 2024 onder preventief toezicht op basis van de Wet ARHI (Algemene Regels Herindelingen). De reden hiervoor is dat de gemeenteraden van Hilversum en Wijdemeren het herindelingsontwerp ‘Samen sterker’ hebben vastgesteld voor het toevoegen van de gemeente Wijdemeren aan de gemeente Hilversum. Dit wordt gezien als een lichte fusie waardoor alleen Wijdemeren onder preventief toezicht staat.   
2.1 De provincie heeft de volgende beleidsevaluaties en subsidie-evaluaties uitgevoerd, die hebben bijgedragen aan nieuw beleid en aan de bijsturing van bestaand beleid: 

• Tussenevaluatie Voedselvisie, 
• Evaluatie Verbonden Partijen, 
• Evaluatie Uitvoeringsregeling Warmtetransitie gebouwde omgeving op wijkniveau, 
• Evaluatie Uitvoeringsregeling Woonakkoorden.  

2.2 De provincie heeft dashboards en viewers actuele (geo)data ingezet voor goed onderbouwde besluitvorming. Onder meer de volgende viewers en dashboards zijn opgesteld en/of geactualiseerd:  

• Dashboard Woondeals kwartaalrapportages, 
• Dashboard Klimaat en Energie,  
• Dashboard Werklocaties–kantoorlocaties, 
• Dasboard Asielopvang,  
• Dashboard Detailhandel, 
• Dashboard Kaderrichtlijn Water,  
• Signaalkaart klimaatadaptatie, 
• Story maps Regie op de Ruimte, 
• Atlas Noord-Holland Regie op de Ruimte. 

2.3 Voor de monitoring van trends en ontwikkelingen voor het provinciale beleid zijn het afgelopen jaar onder meer de Brede Basismonitor (zie hiervoor Profieltaart ) en de Monitor Woningbouw, Monitor Detailhandel aangevuld en geactualiseerd.  
Een volledig overzicht van de dashboards, viewers en monitors vindt u op het Portaal Kaart en Data .

*een positief verschil ten opzichte van de actuele begroting is voordelig